میزان آهن خون خود را بدانید

در بدن انسان باید تمام عناصر غذایی متعادل باشد تا کارکرد اندام ها به سلامت پیش برود. کمبود یک عنصر، عواقب و امراض مختلفی را به دنبال دارد. برای مثال آیا می دانید کمبود آهن خون باعث چه مشکلاتی میشود؟ جالب است بدانید که فقر برخی از عناصر در بدن، با علائمی در ظاهر همراه است ولی در برخی هم دیده نمی شود. بنابراین به منظور سنجش سطح عناصر، آزمایش خون می گیرند. آزمایش آهن خون نشان می دهد میزان این عنصر چقدر است و فقر آهن مشاهده می شود یا خیر. تمام عناصر باید در حد اعتدال باشند و حتی بیش از حد بودن آنها نشانه بیماری است.

آزمایش آهن خون (Fe) میزان آهن موجود در سرم یا خون افراد را می سنجد. سرم به مایعی گفته می شود که اگر گلبول های قرمز و فاکتورهای انعقادی را از خون حذف کنیم، خون باقی مانده سرم نامیده می شود. این آزمایش آهن خون (Fe) می تواند مقدار پایین یا بالا بودن آهن را در سرم شما تشخیص دهد. پایین بودن آهن ارتباط نزدیکی با کم خونی یا آنمی دارد.

آهن چیست؟

آهن عنصری شیمیایی است که برای تولید گلبول‌های قرمز لازم است. این ماده بخش مهمی ‌از هموگلوبین موجود در گلبول‌های قرمز را تشکیل می‌دهد که به اکسیژن متصل است و انتقال اکسیژن از ریه‌ها به تمام سلول‌های بدن را بر عهده دارد (هموگلوبین شامل هِم+گلوبین است که «هِم» بخش حاوی آهن است).

تولید آنزیم‌هایی که در شکل‌گیری سلول‌های جدید، اسیدهای آمینه و انتقال‌دهنده‌های عصبی دارای نقش مهمی هستند به مولکول آهن وابسته هستند. این نکته مخصوصاً برای افرادی که رقابت‌های ورزشی حرفه‌ای را دنبال می‌کنند یا به ورزش‌های سنگین علاقه‌مند هستند، اهمیت دارد. سیستم ایمنی بدن برای عملکرد طبیعی خودش با مولکول آهن ارتباط دارد.

رفع مولکول آهن از بدن

ریزش سلول‌های گوارشی، ادرار، یبوست، مدفوع، خونریزی، تعریق و لایه‌برداری سلول‌های پوستی قدیمی، باعث دفع مقدار زیادی از آهن بدن می‌شود. از این رو، خانم‌ها بیشتر از آقایان به ذخایر آهن احتیاج پیدا می کنند.

اگر ذخایر آهن در بدن کم باشد، تولید هموگلوبین هم در بدن کاهش می یابد. این وضعیت، مانع اکسیژن‌رسانی به سلول‌های بدن می شود و به علائمی مانند احساس خستگی و فرسودگی منتهی می شود. وقتی ذخایر آهن در بدن تحلیل می‌روند، دفع آهن به مشکل می خورد. کاهش بیشتر ذخایر آهن می‌تواند تولید گلبول‌های قرمز را دشوارکند و درنهایت کم‌خونی فقر آهن شکل می گیرد.

هموگلوبین و میوگلوبین

در ساختار هموگلوبین و میوگلوبین، حدود 70 درصد از آهن موجود در بدن یافت می شود. در سلول های قرمز خون نوعی پروتئین به نام هموگلوبین وجود دارد که اکسیژن را از ریه ها به بافت های بدن انتقال می دهد. در غضله ها هم برای ذخیره سازی اکسیژن از میوگلوبین، که آن هم نوعی پروتئین است، استفاده می شود. در سلول ها و گردش خون نیز حدود 25 درصد از آهن موجود در بدن در قالب فریتین ذخیره می شود.

فریتین نوعی پروتئین است که آهن را در خود ذخیره می کند و هنگامی که بدن ابراز نیاز کند، آن را رها می کند. از فریتین مقدار کمی در خون است و معمولا در سلول های بدن وجود دارد. در سلول‌های کبد (هپاتوسیت) و سیستم ایمنی بدن (سلول‌های رتیکولواندوتلیال) بیشترین غلظت فریتین را می توان یافت. فقدان فریتین در بدن، می‌تواند به دفع سریع ذخایر آهن منجر شود.

کم خونی ناشی از فقر آهن (anemia deficiency iron=IDA)

متداول ترین شکل کم خونی در سرتاسر جهان بوده و حدود 50% از موارد کم خونی را شامل می شود.

جهت تشخیص کم خونی فقر آهن، پزشک ممکن است آزمایش هایی را برای بررسی موارد زیر تجویز کند:

تعداد، اندازه و رنگ گلبول های قرمز:

در بیماری کم خونی فقر آهن، گلبول های قرمز خون کوچکتر و کم رنگ تر از حد طبیعی هستند. تعداد آن ها ممکن است کاهش یافته و یا نرمال باشند.

هماتوکریت (Hematocrit) :

درصد گلبول‌های قرمز خون در کل حجم خون را هماتوکریت تشکیل می دهد. سطح طبیعی یا نرمال برای زنان بزرگسال بین 37 تا 47 درصد و برای مردان بالغ 42 تا 52 درصد است. البته بسته به سن فرد قابل تغییر است.

هموگلوبین (Hb):

هموگلوبین پروتئین اصلی در گلبول های قرمز خون است که اکسیژن را حمل و به سراسر بدن منتقل می کند. اگر سطح هموگلوبین کمتر از حد نرمال باشد، کم خونی را نشان می دهد. دامنه طبیعی هموگلوبین معمولاً  14 تا 18گرم (g) هموگلوبین در هر دسی لیتر (dL) خون برای آقایان و 12 تا 16 گرم هموگلوبین در هر دسی لیتر برای خانم ها تعریف می شود.

فریتین(Ferritin):

این پروتئین با اتصال به آهن، به ذخیره سازی آن در بدن کمک می کند و سطح پایین فریتین  و به عبارتی سطح پایین آهن ذخیره را نشان می دهد.

آهن سرم (Fe):

میزان آهن موجود در گردش خون را با سنجش آهن سرم می توان تعیین کرد. در فرد مبتلا به کم خونی فقر آهن، میزان آهن سرم افت می کند.

(Total Iron-Binding Capacity) TIBC:

TIBC یا ظرفیت کلی اتصال به آهن، میزان پروتئینی (به نام ‌ترانسفرین) را نشان می دهد که وظیفه انتقال آهن در سراسر بدن را بر عهده دارد و در صورت وجود کم خونی ناشی از فقر آهن، به میزان TIBC اضافه می شود.

 

مطالب پیشنهادی

انواع کاندوم را بشناسید

کاندوم وسیله ای است که برای جلوگیری از بارداری ناخواسته و همچنین جلوگیری از انتقال بیماری های جنسی در هنگام روایط جنسی مورد استفاده قرار می گیرد. کاندوم یک لایه پلاستیکی مانند می باشد که یا قبل از رابطه جنسی

نمایش »

اختلالات روانی در دوران بارداری

دوران بارداری دورانی بسیار مهم و یکی از حساس ترین دوره های زندگی زنان است. سلامت روانی زن در زمان بارداری نه تنها بر خودش تأثیر می گذارد، بلکه بر جنین هم اثر گذار است. پژوهش ها نشان می دهند

نمایش »

دیدگاه خود را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.